Omdurman'da Mehdîci Devlet

1881'de, o sırada İngiltere'nin desteklediği baskıcı bir Türk-Mısır idaresince yönetilen Sudan'da, Muhammed Ahmed b. Abdullah adlı bir din hocası kendini beklenen Mehdî ilan etti ve ülkeyi baştan başa saran bir cihad başlattı; bu cihad, 1885'te Hartum'un alınması ve Mısırlı genel vali Gordon'un ölümüyle doruğa ulaştı. Muhammed Ahmed bu zaferden birkaç ay sonra vefat etti ve yerine, yaklaşık on üç yıl bağımsız Mehdîci devleti kurup yöneten halifesi Abdullah et-Taîşî geçti. Devletin başkenti, Mavi ve Beyaz Nil'in birleştiği yerde, yıkık Hartum'un karşısında, Mehdî'nin manevî ve fizikî merkez olan büyük kubbeli türbesinin etrafına serilmiş, kerpiçten kocaman ve yeni bir şehir olan Omdurman'da kuruldu. Devletin kendi idaresi, hazinesi, ordusu ve sikkesi vardı; mensupları, hareketin ilk yoksulluğunu hatırlatan yamalı bir tunik olan cübbe ile tanınırdı. Şunu kaydetmek gerekir ki Mehdîlik iddiasının kendisi tartışmalıydı: bir Mehdî'nin gelişi Sünnî akaidin bir parçası olsa da, Muhammed Ahmed'in o zat olduğu iddiası, el-Ezher uleması ve Osmanlı devleti de dahil Sünnî dinî çevrenin büyük kısmınca reddedildi; hareket tarihsel olarak en iyi, merkezî dinî iddiası tartışmalı kalan sömürge karşıtı ihyacı bir devlet olarak anlaşılır. Devlet, sonunda 1898'de Kitchener komutasındaki bir İngiliz-Mısır ordusunca Omdurman Muharebesi'nde, Mehdî'nin türbesinin de bombalandığı çarpışmada yıkıldı. Bu sahne, Omdurman'ı yaklaşık 1890'da, Mehdîci devletin zirvesinde, nehir kavşağındaki kubbeli türbenin etrafındaki toprak şehir olarak tasvir eder.