Osmanlı Hânedanının Yükselişi

Yaygın hesaba göre yaklaşık hicrî 699'da (1299 MS), Osmanlı imparatorluğu olacak küçük uç beyliği, kuzeybatı Anadolu'da Bitinya'nın tepelik ülkesinde, üssü Söğüt'te, hânedanın adını taşıdığı kurucu Osman önderliğinde biçimlendi. Anadolu Selçuklu Sultanlığı Moğol baskısı altında parçalanınca Anadolu, beylikler denen birçok küçük Türk beyliğine bölündü ve Osmanlılar bunların en küçüklerinden biri olarak, Türk dünyasının tam kıyısında, küçülen Bizans imparatorluğunun topraklarıyla buluştuğu yerde başladı. Bu sınırı ayırt eden şey, onun bir uç oluşuydu: akıncı ve yerleşimcilerin, gazi savaşçıların ve gezgin dervişlerin geçişken bir sınır bölgesi; Türk, Rum, Müslüman ve Hıristiyanın yakın temasta yaşadığı, savaştığı ve ticaret yaptığı ve güçlü bir uç beyinin taraftar toplayıp sınırı ileri itebileceği yer. Bu mütevazı başlangıçtan, başta komşularından onu ayıracak pek bir şey yokken, Osmanlı hânedanı dikkat çekici bir hızla büyüdü: iki nesil içinde Avrupa'ya geçti, bir buçuk yüzyıl içinde Konstantiniyye'yi alacak ve dünya tarihinin büyük imparatorluklarından biri olarak altı yüzyıl hüküm sürecekti. Kökenler sonraki efsanelere sarılıdır; çünkü en erken Osmanlı vakayinâmeleri olaydan çok sonra yazıldı ve simgesel 1299 kuruluş tarihi, belgelenmiş bir andan çok bir konvansiyondur; çağdaş delil çoğunlukla Bizans'tır. Bu sahne o mütevazı başlangıçları tasvir eder: Bitinya'nın ormanlık uç tepeleri, mütevazı bir kale ve pazar kasabası, dışarı çıkan uçların gazi süvarisi, sınırın Hıristiyan yanında bir Bizans kilisesi ve hânedanın doğduğu karışık sınır toplumu; Osmanlı imparatorluğunun büyüyeceği küçük tohum.