Uluslar ve Devletler
İran Meşrutiyet Devrimi
Tahran ve ilk Meclis, 1906
hicrî 1324 / yaklaşık 1906 MS
Eğitici tarihî canlandırmaNerede
Tahran, Elburz'un eteğinde
35.7000, 51.4200 · OpenStreetMap'te görüntüle
Arka plan
1905 ile 1911 arasında İran, Meşrutiyet Devrimi'nden geçti; Kâçâr şahlarının istibdadına ve Avrupa güçlerinin ülke üzerinde nüfuz kurduğu yabancı imtiyazlar ile borçlara karşı bir halk hareketi. Onu sıra dışı bir koalisyon yürüttü: çarşı tüccarları, ıslahatçı aydınlar ve harekete belirleyici bir ağırlık katan Şiî ulemânın büyük bir bölümü; gerçi başka din adamları ona karşı çıktı. Kitle protestoları, çarşıları kapatan grevler ve camilerde ve yabancı elçiliklerde bast (sığınma) yoluyla hareket, 1906'da şahı bir anayasa vermeye ve İran'ın ilk seçilmiş millî meclisi olan Meclis'i toplamaya zorladı; Meclis, kanunlar yazmaya ve hükümdarın yetkisini kısıtlamaya girişti. Devrim bir dönüm noktasıydı; Müslüman dünyanın ilk anayasal hareketlerinden biri ve bölge boyunca gelecek anayasal ve millî mücadelelerin bir öncüsü; temsilî yönetim ile İslam'a dayalı bir siyaset fikirlerini, gergin biçimde, bir araya bağladı. Kazanımları kırılgandı: şah ve Rus destekçileri 1908'de Meclis'i bombaladı, iç çatışma izledi ve sonraki on yıllarda anayasal düzen tekrar tekrar askıya alındı; ama bir anayasa ve bir parlamento fikri İran siyasî hayatına temelli girmişti. Bu sahne, Tahran'da yaklaşık 1906'daki meşrutiyet hareketini tasvir eder: dilekçeleriyle tüccar ve din adamı kalabalıkları, aslan-güneş sancakları, çarşının yanındaki yeni meclis binası, Elburz'un eteğinde.
Ne görüyorsun
Tuğla ve sıvadan bir şehir, uzun, karla kaplı bir sıradağın eteğinde yüksek bir ovaya yayılır. Burası, büyük bir dağ duvarının eteğinde bir yayla başkenti, İran başkentinin üstündeki Elburz'dur.
Kalabalığın üstünde, doğan bir güneşin önünde kılıç tutan bir aslan taşıyan bayraklar dalgalanır; bu, cumhuriyetçi ya da modern bir sancak değil, İran'ın eski hükümdarlık amblemidir.
Tüccarlardan, sarıklı âlimlerden ve şehir halkından büyük bir kalabalık bir kamu binasının önünde toplanır, dilekçeler ve belgeler kaldırır; bu, bir dinî bayram ya da pazar değil, bir monarşiye talepler dayatan bir siyasî seferberliktir.
Toplanmanın odağı yeni bir meclis binasıdır; yakında büyük bir çarşının üstü kapalı sokakları vardır; çarşının tüccarları ve ulemâ, harekette gözle görülür biçimde merkezdedir.
Bir şahtan bir anayasa ve seçilmiş bir meclis istemek için toplanan kalabalıklar, din adamları ve tüccarlar, İran'da anayasal ve millî siyasetin doğuşunu, Müslüman dünya boyunca izlenen bir hareketi gösterir.
Daha fazla okuma ve çapraz referanslar
İran Meşrutiyet Devrimi tarihleri (örn. Janet Afary, The Iranian Constitutional Revolution): Standart modern akademik tarih. Koalisyon, 1905-1911 olayları, anayasanın verilişi ve ilk Meclis için kullanıldı. Tarihsel olarak çerçevelendi, mezhep kaynağı yok. Güveni yüksek.
Ervand Abrahamian, A History of Modern Iran (2008): Geç Kâçâr İran'ının siyasî bağlamı, yabancı imtiyazlar ve meşrutiyet hareketi için kullanıldı. Güveni yüksek.
Meşrutiyet hareketine dair çağdaş Farsça anlatılar ve belgeler: Çarşının ve ulemânın rolü ve hareketin talepleri için kullanıldı. Güveni orta ile yüksek arası.
Tahran ve ilk Meclis binasının kayıtları (çapraz kaynak): Dönem fotoğrafları ve kayıtları şehrin, çarşının ve meclisin tasvirini sınırlar. Güveni orta.
GeoSiyer'de buna benzer mekânları tahmin et
İslam tarihinden 360° bir sahneye dal ve nerede — ve ne zaman — gerçekleştiğini haritada işaretle.
GeoSiyer'i Oyna