Las Navas de Tolosa Savaşı

Safer hicrî 609'da (Temmuz 1212 MS), güney İber'de Sierra Morena'nın yüksek bir geçidinde, Muvahhid imparatorluğunun sahra ordusu, birleşik bir Hıristiyan koalisyonu tarafından kırıldı; Hıristiyanların Las Navas de Tolosa, Müslümanların el-İkāb dediği savaş. Mağrib ile Endülüs'ü yöneten Berberî ıslah imparatorluğu Muvahhidler, kuzeyin Hıristiyan krallıklarına sert biçimde yüklenmişti ve halife Muhammed en-Nâsır onları karşılamak için büyük bir ordu topladı. Karşısında Kastilya, Aragon ve Navarra krallıkları rekabetlerini bir yana bırakıp tek bir orduda birleşti; Pireneler'in ötesinden gelen haçlılarla takviye edildi; Endülüs'e karşı vaaz edilmiş bir haçlı seferinde. İki ordu geçitte karşılaştı ve sert bir çarpışmadan sonra Muvahhid hattı kırıldı ve halife kaçtı; yenilgi, Muvahhid sahra ordusunu ve onunla birlikte imparatorluğun İber üzerindeki tutuşunu paramparça etti. Muvahhidler izleyen yıllarda gerileme ve iç savaşa düştü ve yarımadanın dengesi belirgin biçimde Hıristiyan kuzeye kaydı. Bir nesil içinde Endülüs'ün büyük şehirleri düşecekti: hicrî 633'te (1236) Kurtuba ve hicrî 646'da (1248) İşbîliye; geriye İspanya'daki son Müslüman devlet olarak yalnızca Nasrî Gırnata Krallığı kalacaktı. Böylece Las Navas, Reconquista'nın menteşesi olarak; İber'deki uzun Müslüman varlığının son geri çekilişine başladığı gün olarak anılır. Savaş, Mağribli tarihçiler İbn İzârî ve Merrâküşî ile öbür yandan, savaşta bulunan başpiskopos Rodrigo Jiménez de Rada'nın Latince vakayinâmesi tarafından kaydedilir. Bu sahne katliamı değil, sahayı tasvir eder: Sierra Morena'nın kayalık geçidi, merkezinde halifenin çadır-mahfazasıyla Muvahhid ordusu ve haç altında dizilmiş Hıristiyan koalisyonu; Müslüman İspanya'nın kaderinin döndüğü gün.