Moriskoların Sürülüşü

Hicrî 1018 ile 1023 (1609-1614 MS) arasında İspanya tahtı, İspanya'nın son Müslümanları Moriskoları sürdü ve İber yarımadasındaki neredeyse dokuz yüzyıllık İslam'ı kesin olarak sona erdirdi. Moriskolar, hicrî 897'deki (1492) Gırnata'nın düşüşünden sonraki yıllarda, teslim şartlarına aykırı biçimde Hıristiyan vaftizini kabule zorlanan Endülüs Müslümanlarının torunlarıydı. Bir yüzyıldan fazla, şüphe ve baskı altında sözde Hıristiyanlar olarak yaşadılar; çoğu Müslüman inanç ve amelini gizlice korudu; ne çevrelerindeki toplumca tam kabul edildiler ne de oldukları şeyi açıkça yaşayabildiler. 1609'da Kral III. Felipe sürgünlerini buyurdu ve izleyen yıllarda, Morisko nüfusunun büyük çoğunluğu olan yaklaşık üç yüz bin kişi toplanıp ülkeden, çoğu doğunun Akdeniz limanlarından, Kuzey Afrika'ya doğru gemilere bindirildi. Dil ve âdette İspanyoldular; ailelerinin nesillerce yaşadığı toprağın yerlileriydiler, yine de soyları ve şüphelenilen inançları yüzünden dışarı atıldılar; çoğu geçişte ve yeniden yerleşmede büyük acı çekti. Sürgün, Müslüman İspanya'nın uzun tarihini kapattı ve Arapça kaynaklarda (Makkarî dâhil) ve Mağrib'e ulaşan Moriskoların anlatılarında kederle anılır. Bu sahne şiddeti değil, ayrılışı tasvir eder: doğu İspanya'nın bir Akdeniz rıhtımı, iskelenin sarılı halatları arasında sandıkları ve bohçalarıyla toplanmış aileler, pruvaları açık denize dönük demirli gemiler ve arkadaki İspanyol kıyı kasabası; son kez terk edilen yurt. Çerçeve ölçülü ve kederlidir; Endülüs'ten bir halkın son sürgününün özenli bir Müslüman hâtırası.