Karlofça Antlaşması

Ocak 1699'da Tuna kıyısındaki Karlofça'da imzalanan Karlofça Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin ve onun Hristiyan Avrupa ile uzun çekişmesinin tarihinde acı bir dönüm noktasıydı. 1683'teki ikinci Viyana kuşatmasının akamete uğramasının ardından Müslüman ordular, Habsburg Avusturyası, Lehistan, Venedik ve Rusya'dan oluşan Kutsal İttifak'a karşı uzun ve yıpratıcı bir harpte geri çekilmek zorunda kalmıştı. Birçok cephede bitkin düşen devlet, sonunda donmuş hudutta toplanan bir kongreyi kabul etti. Kar üstüne kurulan bir otağda Osmanlı Devleti, yenik bir güç olarak barışa oturdu ve tarihinde ilk kez uzun süre yönettiği geniş eyaletleri teslim etti: Macaristan'ın büyük kısmı ile Erdel Avusturya'ya, Mora Venedik'e, Podolya Lehistan'a bırakıldı; Azak ise ayrı bir mütareke ile Rusya'ya geçti. Osmanlı tarafına reisülküttab, sonradan sadrazam olan Rami Mehmed Paşa başkanlık etti; yanında Bâbıâli tercümanı Aleksander Mavrokordato bulundu. Vak'anüvisler Silahdar Fındıklılı Mehmed Ağa ile Defterdar Sarı Mehmed Paşa, sonraki vak'anüvis Mehmed Râşid ile birlikte son seferleri ve kararlaştırılan şartları kaydettiler. Karlofça, âdeten devletin talihindeki büyük dönüşü işaretler sayılır: asırlarca ilerleyip şartları dikte ettiği dönemden sonra artık yenilen taraf olarak müzakere etti; uzun süre Müslüman idaresindeki diyarlar ve üzerlerindeki ahali başka idarelere geçti; bu, Avrupa'da aralıklarla iki asırdan fazla sürecek bir geri çekilme çağının başlangıcıydı. Bu sahne bir savaşı değil, o müzakere oturumunu tasvir eder: tek bir asma kandilin altında kış otağının içi, karşılıklı oturan iki heyetin birbirine zıt kıyafetleri, uzun yeşil çuhayla örtülü masada açılmış harita, mühürlü evrak ve hokkalar, açık otağ kapaklarından görünen karlı Tuna ovası, bir hilâl sancağı, bir müttefik bayrağı ve uzakta nöbet tutan tek bir atlı. Projenin ahlakına uygun olarak figürler kimliksiz ve uzaktadır.