Siyer
Müreysi' Kuyularına Sefer
Benî Mustalik'e karşı sefer, yaklaşık hicrî 5-6
yaklaşık hicrî 5-6 / yaklaşık 627 MS
Eğitici tarihî canlandırmaNerede
Müreysi' kuyusu, Benî Mustalik diyarında, Medine'nin güneybatısında Kızıldeniz kıyısına doğru
23.5500, 39.2000 · OpenStreetMap'te görüntüle
Arka plan
Medine'nin güneybatısında Kızıldeniz kıyısına doğru alçak arazide yaşayan, Huzâa konfederasyonuna mensup bir bedevî kabilesi olan Benî Mustalik'e sefer, Sünnî âlimlerin çoğunluğunca hicretten sonraki beşinci yıla (yaklaşık 627), bir kısmınca altıncı yıla tarihlenir. Kabilenin Müslümanlara karşı toplandığını öğrenen Hz. Peygamber (s.a.v.) sefere çıkıp onları Müreysi' kuyusunun başında ânsızın bastırdı; çarpışma kısa sürdü, kabile mağlûp edildi, esirler ve sürüler alındı. Seferin Sîre'deki kalıcı yerini, çarpışmanın kendisi değil, dönüş yolundaki iki hadise verir. Birincisi, su başındaki bir tartışma, Abdullah b. Übey önderliğindeki münâfıkları fitne çıkarmaya sevk etti; Münâfikūn sûresinde kaydedilen sözlere yol açtı. İkincisi ve en ağırı ifk hadisesidir: ordu geceleyin hareket ettiğinde perdeli mahfesinde (hevdec) yolculuk eden Hz. Âişe (r.anhâ) geride kaldı, ertesi gün bir sahâbî tarafından kampa getirildi ve kötü diller ona iftira yaydı. Mesele haftalarca topluluğu meşgul etti; nihayet Kur'an, Nûr sûresinde (Nûr 24/11-20) onun mâsumiyetini bizzat ilân etti ve iftiraya karşı şâhitlik hükmünü koydu. Anlatı, Sahîh-i Buhârî'de (Hz. Âişe'den (r.anhâ) gelen uzun ifk hadisi) ve İbn İshâk'ın Sîre'sinde ayrıntılı biçimde korunur. Bu sahne, baskının sonrasının yerini ve ânını, taş kuyu, dinlenen mahfe, dönüş yolu, Peygamber'i (s.a.v.) veya herhangi bir kişiyi tasvir etmeden, katı Sîre katmanında gösterir; en ağır mesele olan iftira ve onun Kur'ânî cevabı, gösterilmek yerine mahfe ve yolla îmâ edilir.
Ne görüyorsun
Medine'nin güneybatısında, Kızıldeniz'e doğru alçalan kıyı arazisi, bir su yerinin çevresinde açık çalılık ve kumlu düzlükler; şehrin kendisinin lav ovaları ya da hurma vâhaları değil. Burası, kıyıya doğru uzakta, bir bedevî konfederasyonunun toprağıdır.
Taş örgülü bir çöl kuyusu (Müreysi' kuyusu) sahnenin merkezidir, güne adını veren su kaynağı; yanında yalaklar ve bir konaklamanın çiğnenmiş zemini.
Kampın yanında perdeli bir deve mahfesi (hevdec) durur, bir kadının içinde yolculuk ettiği örtülü mahfe. Sessiz ama mânidar bir ayrıntıdır: bu seferden dönüş, gelenekte iftira (ifk) imtihanıyla iç içedir.
Kısa ve kesin bir çarpışma henüz bitmiştir: suyunun başında yakalanan, çabucak mağlûp edilen bir kabile; meydan savaşı değil, toplanmış esirler ve sürüler. Hava, bir meydan muharebesinin değil, bir baskının huzursuz sonrasıdır.
Işık ve bitki örtüsü, Hicaz'ın denize doğru daha sıcak ve alçak Tihâme yanını gösterir; Medine'nin yüksek iç arazisinden ve doğudaki savaşlardan ayrıdır.
Müslümanlar Müreysi'den dönerken Abdullah b. Übey önderliğindeki münâfıklar fitne kışkırttı ve Hz. Âişe'ye (r.anhâ) atılan iftira ortaya çıktı, sonra Nûr sûresinin inişiyle cevaplandı (Nûr 24/11-20). Mahfe ve dönüş yolu, bunu tasvir etmeden taşır.
Patika kuzeydoğuya, Medine'ye doğru geri döner, kısa çarpışmadan çok, seferin meşhur hadiselerinin yaşandığı dönüş yürüyüşü.
Daha fazla okuma ve çapraz referanslar
Sahîh-i Buhârî, İfk hadisi (Hz. Âişe'den, r.anhâ): Bu seferden dönüşteki iftiranın ve onun Kur'ânî çözümünün uzun, ayrıntılı anlatımı. Seferin önemine dair başlıca Sünnî çerçeve.
Kur'ân-ı Kerîm, Nûr sûresi (24/11-20) ve Münâfikūn sûresi: Hz. Âişe'nin (r.anhâ) beraati ve iftira hükmü; münâfıkların fitnesinin ifşâsı. Fizikî sahne için değil, dönüşün anlamı için kullanılmıştır.
İbn Hişâm, es-Sîretü'n-Nebeviyye (İbn İshâk rivayeti): Müreysi'de Benî Mustalik baskınının, esirlerin ve dönüş olaylarının anlatısı.
Vâkıdî, Kitâbü'l-Megāzî (9. yy. başı): Seferin, tarihlendirmesinin (5'e karşı 6 h. tartışmasının kaynağı) ve güzergâhın ayrıntılı megāzî anlatımı; tafsîlde ihtiyatla kullanılır.
Taberî, Târîhu'r-Rusül ve'l-Mülûk (9.-10. yy.): Seferin ve ihtilâflı yılın Sünnî tarihî sentezi.
Safiyyurrahman el-Mübârekpûrî, er-Rahîku'l-Mahtûm (20. yy.): Tarihlendirmeyi tartan ve seferi ile sonrasını özetleyen modern Sünnî sentez.
GeoSiyer'de buna benzer mekânları tahmin et
İslam tarihinden 360° bir sahneye dal ve nerede — ve ne zaman — gerçekleştiğini haritada işaretle.
GeoSiyer'i Oyna