Kıbrıs Açıklarındaki İlk Müslüman Donanması

Hicrî 28'de (649 MS), Osman b. Affân'ın (radıyallahu anh) hilâfeti sırasında, ilk büyük Müslüman deniz seferi doğu Akdeniz'i aşarak Bizans'ın Kıbrıs adasına ulaştı. Sefer, Suriye valisi Muâviye b. Ebû Süfyân'ın (r.a.) eseriydi; o, savaşı denize taşımak için uzun süre izin istemişti: ikinci halife Ömer (r.a.), adamlarını alışılmadık unsura emanet etmekten çekinerek reddetmiş, fakat Osman (r.a.) hiç kimsenin denize çıkmaya zorlanmaması şartıyla izin vermişti. Çoğu, geç Roma ve Bizans gemi yapım geleneğini devralan Kıptî ve Suriyeli olan Müslüman gemi ustaları, Suriye'nin kıyı tersanelerinde (dârüssınâa; Avrupa'nın 'arsenal' kelimesinin türediği terim) bir donanma kurdu. Donanma Suriye kıyısından yola çıktı, Kıbrıs'a çıktı ve adayı haraca bağladı; hicrî 33'te ikinci bir sefer izledi. Sefer, Müslüman hâfızasında, orduyla denize açılan ve bineğinden düşerek adada vefat eden sahâbiye Ümmü Harâm bint Milhân'a (r.a.) bağlıdır; bu, Peygamber'in (s.a.v.) ümmetinden bir topluluğun 'tahtlar üzerindeki krallar gibi denize bineceği' yönündeki haberini (Sahîh-i Buhârî) gerçekleştirmiştir. Larnaka yakınındaki kabri, sonraki Hala Sultan Tekkesi, Akdeniz'in en çok ziyaret edilen Müslüman mekânlarından biri oldu. Dönemin gemileri doğu Akdeniz'in üçgen latin yelkenini taşırdı ve kıyı boyunca Bizans işaret kuleleri tarafından gözlenirdi; çağın savaş gemisi her iki tarafta da geç Roma kadırgasından geliyordu. Sefer, o âna dek bir kara gücü olan Müslüman devletin, Bizans'ın deniz hâkimiyetine ilk kez meydan okuduğu ânı işaretler, yüzyıllar sürecek ve sonunda Müslüman donanmalarını Konstantiniyye önlerine getirecek bir mücadele. Belâzürî (Fütûhu'l-Büldân), Taberî ve İbnü'l-Esîr Arapça anlatıyı korur; Bizanslı vakanüvis Theophanes ise saldırıyı karşı kıyıdan doğrular. Bu sahne, donanmanın Kıbrıs kıyısına yaklaşışını tasvir eder: latin yelkenli öncü gemi, ardından su üzerinde sıralanan bir gemiler dizisi ve bir kıyı kasabasının üstündeki burunda yer alan bir Bizans gözetleme kulesi.