İstanbul Üzerinde Yükselen Süleymaniye Camii

1550 ile 1557 (hicrî 957-964) yılları arasında Süleymaniye Camii, Haliç'e bakan İstanbul'un Üçüncü Tepesi'nde, Osmanlı geleneğinde Kanuni, Avrupa'da ise Muhteşem diye anılan Sultan Süleyman'ın (rahmetullahi aleyh) büyük selâtin vakfı olarak yükseldi. Mimar, gücünün zirvesindeki saray baş mimarı Sinan (rahimahu Allah) idi. Cami, birkaç medreseyi, bir darülhadisi, bir tıp medresesi ile darüsşifayı, yoksulları doyuran bir imareti, bir kervansarayı, bir hamamı ve kiraları bütün külliyeyi vakıf olarak besleyen dükkanları içeren geniş bir hayır kompleksinin, bir külliyenin merkezidir. Plan, yakındaki altıncı yüzyıl Ayasofya kilisesine bir cevaptır: yaklaşık 53 metre yüksekliğinde ve kabaca 26.5 metre çapındaki bir merkezi kubbe, uzun eksen üzerinde iki yarım kubbeyle ve Sinan'ın yan galerilere işleyerek yapının ağır değil hafif okunmasını sağladığı büyük ayaklar ile dış payandalarla desteklenir. Avlunun köşelerinde dört minare yükselir; geleneğe göre bunlar Süleyman'ın fethin ardından şehirde hüküm süren dördüncü sultan olduğunu, on şerefeleri ise Osmanlı hanedanının onuncu hükümdarı olduğunu bildirir. Yapıda imparatorluğun her yaninden toplanan, devşirme antik sütunlar dahil taş ve sütünlar kullanıldı. Süleyman ve eşi Hürrem Sultan, sonradan kıble duvarının arkasındaki bahçede kubbeli türbelere defnedildi. Sinan, Süleymaniye'yi kalfalık olgunluğunun eseri sayar ve ustalık unvanını sonraki Edirne Selimiyesi'ne ayırırdı; yine de Süleymaniye, başkentin hanedan camisi ve klasik Osmanlı üslubunun örneği olarak kaldı. Bu sahne, kompleksi henüz inşa halinde, kubbede iskele ve avluda taşlar bulunan, tamamlanıp ibadete açılmasından önceki yıllarda gösterir.