Çorağa Dönen Bahçe

Kalem sûresi, bir imtihan ve uyarı meseli anlatır. Allah, o bahçe sahiplerini sınadığı gibi bazı kimseleri de sınadığını bildirir; hani onlar, sabah olunca bahçenin ürününü mutlaka devşireceklerine yemin etmiş, hiçbir istisna yapmamış, Allah dilerse dememişlerdi (68/17-18). Onlar uyurken Rablerinden bir afet bahçenin üzerinden geçti ve sabaha kapkara, biçilmiş bir tarla gibi döndü (68/19-20). Şafakla birlikte birbirlerine seslendiler, erkenden tarlalarına gitmeye, o gün hiçbir yoksulun yanlarına girmemesine karar vererek (68/21-24); ama bahçeyi görünce önce yolu şaşırdıklarını sandılar, sonra mahrum bırakıldıklarını anladılar (68/26-27). İçlerinden en mutedil olanı hatırlattı: Ben size, Allah'ı tesbih etseniz a, dememiş miydim (68/28); birbirlerini kınayarak yöneldiler ve tövbe ettiler: Rabbimizi tenzih ederiz, biz gerçekten zalimlermişiz (68/29-32). Pasajın dersi, cimriliğin, yoksulun hakkını gizlice esirgeme tezgâhının ve geleceğe dair, Allah'ın dilemesine bağlamadan kibirle kesin konuşmanın cezasıdır; işte azap böyledir, der Kur'an, âhiret azabı ise daha büyüktür, keşke bilselerdi (68/33). Sünnî tefsir geleneği (İbn Kesîr, Taberî, Kurtubî) bahçeyi Yemen'de San'a yakınına, Darvân bahçesi denilen yere yerleştirir ve onun, yoksullara payını veren sâlih bir adama ait olduğunu, ondan sonra mirasçılarının bütün hasadı kendilerine ayırmaya karar verdiğini nakleder; bazı rivayetler bunun Îsâ'dan (a.s.) sonra olduğunu ekler, ama Kur'an ne yeri ne de tarihi tayin eder; buradaki tarihlendirme yalnızca zayıf bir rivayettir. Bu sahne, ertesi sabah çorağa dönmüş bahçeyi tasvir eder: kararmış bahçe, devrik sepetler, kurumuş sulama arkı. Hiçbir şahıs gösterilmez.