İlk Bayram Namazgâhı

Hicret'ten sonraki ikinci yılda, 624 MS'de, Ramazan ayının orucu, Bakara sûresinin (2/183-185) vahyiyle Müslüman topluluğa farz kılındı: 'Ey iman edenler! Oruç, sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz kılındı; umulur ki sakınırsınız… O sayılı günler, Ramazan ayıdır ki Kur'an o ayda indirilmiştir…' Aynı yıl, ayı kapatan bayram olan ilk Îdü'l-fıtr ve, standart Sünnî rivayetlere göre, bayram namazından önce ödenecek olan fıtır sadakasının (zekâtü'l-fıtr) meşrû kılınışı görüldü. Hadis külliyatı, Hz. Muhammed'in (s.a.v.) iki bayram namazını, Îdü'l-fıtr ve sonra Îdü'l-adhâ, camide değil, Medine dışında açık bir namazgâhta, musallâda kıldığını ve oraya bütün toplulukla; erkekler, kadınlar ve çocuklarla birlikte çıktığını kaydeder (Sahîh-i Buhârî ve Sahîh-i Müslim, iki bayrama dair bablar). Açık havada kılınan bayram namazı yerleşik sünnet hâline gelmiş ve bayram namazını camide kılınan olağan cemaat namazlarından ayırmıştır. Bu sahne, o ilk bayram sabahını tasvir eder: kasaba dışında musallâ olarak ayrılmış düz, açık arazi; şafakta kurulan uzun saflar ve arkada Medine'nin kerpiç evleri ile hurma bahçeleri. Sadelik, açık toprak, kalıcı bir yapının yokluğu, tarihsel olarak tam isabetlidir ve bizzat konunun kendisidir. En sıkı görsel ahlaka uygun olarak hiçbir figür teşhis edilemez ve Peygamber (s.a.v.) tasvir edilmez; cemaat uzak ve isimsiz gösterilir.