Medine'de İlk Mescidin İnşası

Bir hurma vahasının ortasında düz, kumlu bir açıklık. Sık hurma bahçeleri alanı üç yandan çerçeveler; Medine harresinin volkanik bazalt tarlaları uzak ufukta görünür. Mekân, Mekke'nin kayalık vadisi değil, Hicaz platosundaki Yesrib vahasıdır.

Yerde, bir kenarı yaklaşık otuz ilâ otuz beş metre olan dikdörtgen bir taban planı çiziliyor; hurma kütüğü kazıklar ve örgü ip parçalarıyla işaretlenmiş. Hendek hatları boyunca, üst üste dizilmiş kaba bazalt yığma taştan temeller atılıyor.

Duvarlar kerpiçle yükseliyor, güneşte kurutulmuş kil tuğlalar, üst üste dizilip ıslak çamur harcıyla bağlanmış. Duvar kalınlığı mütevazıdır; süslü kaplama yok, kesme taş örgü yok, yontma sütun başlığı yok.

Uzun, düzgün hurma kütükleri, iç mekân boyunca direk olarak yerlerine kaldırılıyor. Alanın kenarında hazırlanan çatı malzemesi, kiremit, padavra ya da kubbe yapısı değil, hasır üzerine serilen hurma yaprağı demetleridir.

İç mekân, kuzey tarafında gölgeli bir revak bulunan büyük, açık bir avludur. Kubbe yok, minare yok, kıble mihrabı nişi yok, yapının takip eden on dört yüzyılda kazanacağı mimari unsurların hiçbiri yok.

Topluluktan insanlar birlikte çalışıyor; çamur sepetleri ve hurma yaprağı demetleri taşıyorlar. İş, bir yapı loncasınca yönetilmek yerine imecedir. Kitabeli temel taşları ve resmî bani plaketi yok, bu, bir hükümdar ya da halife siparişi değil, bir topluluğun oluştuğu anda bir cemaat toplanma mekânının inşasıdır.

Namaz alanının yönelimi kuzeye, Kudüs'e (Beytülmakdis) dönüktür. Bu, Hicret'ten sonraki yılın özgün kıblesidir; Mekke'ye dönüş, ancak Hicret'ten sonraki ikinci yılın Şâban'ı dolayında gerçekleşecek olan değişiklikten öncedir.

İnşaat alanının bitişiğinde, arsanın doğu kenarında, benzer kerpiç ve hurma yapısından sade odalar işaretleniyor, namaz mekânına bitişik ama ondan ayrı, Peygamber ailesi için mütevazı meskenler; erken kaynakların tarif ettiği düzende.