Geçmiş Peygamberler
Süleyman'ın (a.s.) Mâbedi ve Tahtı
Süleyman'ın (a.s.) Kudüs'teki Birinci Mâbed harîmi (Neml 27/38-44, Sebe 34/12-14)
Süleyman'ın (a.s.) saltanatı
Eğitici tarihî canlandırmaNerede
Mâbed Tepesi, Kudüs, Birinci Mâbed dönemi
31.7780, 35.2354 · OpenStreetMap'te görüntüle
Arka plan
Kur'an, peygamber Süleyman b. Dâvûd'un (a.s.), Benî İsrâil'in peygamber-kralı, saltanatını birkaç temel pasajda kaydeder: Neml sûresi (27/15-44, hüdhüd ve Sebe melikesi dâhil), Sebe sûresi (34/12-14, cinlerin Süleyman'ın emriyle inşa ettiği mihraplar, heykeller ve büyük kazanlar dâhil) ve Sâd sûresi (38/30-40, 'benden sonra kimseye nasip olmayacak bir saltanat' duası dâhil). Sünnî gelenek, Süleyman'ı (a.s.) milâttan önce 10. yüzyılda Benî İsrâil'in büyük peygamber-kralı, Kudüs'teki Birinci Mâbed'in bânisi, Allah'ın kendisine kuşların ve karıncaların dilini (Neml 27/18-19), cinler ile rüzgâr üzerinde hâkimiyeti ve eşi görülmemiş bir saltanatı bahşettiği zat olarak tanır. Mâbedin inşası, Sünnî gelenekte Sahîh-i Buhârî 3366'nın (Ebû Zer'in (r.a.) hadisi) yerleşik hadisiyle korunur: 'Peygamber'e (s.a.v.) sordum: Yeryüzünde ilk hangi mescid yapıldı? Mescid-i Harâm, dedi. Sonra hangisi? dedim. Mescid-i Aksâ, dedi. Aralarında ne kadar var? dedim. Kırk yıl, dedi', Mescid-i Aksâ'yı (Kudüs'teki Aksâ harîminin platformu) Müslüman geleneğinin kurucu mescitlerinden biri olarak sabit kılar. Sünnî gelenek, Süleyman'ın (a.s.) mâbed harîmini Aksâ platformunun öncülü olarak görür; platformun merkezindeki kaya, Emevî Kubbetü's-Sahre'sinde mahfaza altına alınan, Peygamber'in (s.a.v.) İsrâ ve Mi'râc gecesinde yükseldiği aynı kayadır. Tarihlendirme bir çapayla verilir (Süleyman'ın (a.s.) saltanatı); geleneksel olarak milâttan önce 10. yüzyıl; Sünnî kısas geleneği kesin tarih belirlemez. Bu sahne, mâbed harîmini ve taht salonunu ihtişamı içinde tasvir eder, sedir kirişler, tunç işçilik, bir korkuluğa tünemiş hüdhüd, taht sekisi boş ve peygamber Süleyman (a.s.) görsel kadrajda yokken.
Ne görüyorsun
Birinci Mâbed döneminde (Demir Çağı, y. milâttan önce 10. yüzyıl), Kudüs'ün merkezî platformunda büyük bir mâbed harîmi. Mâbedin kendisi, Lübnan sediriyle kaplı, yontma kireçtaşından uzun, dikdörtgen bir yapıdır; iç mahzen batı ucundadır. Girişin önünde tunç bir deniz ve ikiz sütunlar (İsrâil geleneğinde Yakîn ve Boaz; yerleşik Sünnî gelenek harîmi bu özel adlar olmaksızın tanır) durur.
Harîmin içinde, Süleyman'ın (a.s.) taht salonu, Kur'an'ın Neml 27/38-42'de, Belkıs'ın tahtının Sebe'den getirilmesini emrettiğinde değindiği taht. Taht sekisi kakma sedir ve tunçla bezelidir; koltuk boştur, tasvir edilen figür yok.
Harîmin bir yanında, bir korkuluğa tünemiş küçük bir hüdhüd kuşu, Süleyman'ın (a.s.) Sebe'yi araştırmaya gönderdiği elçi. Hüdhüd, Süleyman (a.s.) ile hüdhüdün konuştuğu Neml 27/20-26'daki Kur'anî anlatının kurucu referansıdır. Kuş tasvir edilir ama hiçbir insan figürü yoktur.
Harîmin bir yanında istiflenmiş sedir kirişler, inşaatta kullanılan Lübnan keresteleri. Tezgâhlarda tunç aksamlar. İnşaat ihtişamı içindedir, tamamlanmış ya da tamamlanmaya yakın.
Sünnî gelenek, Süleyman b. Dâvûd'u (a.s.) Benî İsrâil'in, kendisine mülk (Neml 27/15-16), kuşların ve karıncaların dili (Neml 27/18-19) ve kendisinden sonra kimseye verilmeyecek, eşi görülmemiş bir saltanat (Sâd 38/35) bahşedilen peygamber-kralı olarak tanır. Mâbed harîmi, İslam'ın üç mukaddes mescidinin ikincisi olan Mescid-i Aksâ'nın kurucu platformudur; Sünnî gelenekte bu dönemde tesis edilmiştir (Sahîh-i Buhârî 3366: 'Yeryüzünde ilk hangi mescid yapıldı?, Mescid-i Harâm. Sonra hangisi?, Mescid-i Aksâ. Aralarında ne kadar var?, kırk yıl.').
Işık, Kudüs yaylalarının gümüşî ışığıdır. Tarihlendirme bir çapayla verilir: Süleyman'ın (a.s.) saltanatı; akademik kanaatte geleneksel olarak milâttan önce 10. yüzyıl, Sünnî kısas geleneği ise dönemi kesin tarihler koymadan tanır.
Anlatı: Neml sûresi (27), Sebe sûresi (34), Sâd 38/30-40. Sünnî kısas: İbn Kesîr, Kısasü'l-enbiyâ; Sa'lebî. Mekân geleneği: Sahîh-i Buhârî 3366; Mücîrüddin'in el-Ünsü'l-Celîl bi-Târîhi'l-Kuds'ü.
Daha fazla okuma ve çapraz referanslar
Kur'ân-ı Kerîm, Neml sûresi (27/15-44), Sebe sûresi (34/12-14), Sâd sûresi (38/30-40): Süleyman'a (a.s.) dair başlıca Kur'an pasajları: kuşların dili, hüdhüd, Sebe melikesi, taht, cinlerin inşası, eşsiz saltanat.
Sahîh-i Buhârî 3366: Ebû Zer'in (r.a.), Mescid-i Harâm ve Mescid-i Aksâ'ya dair hadisi, Aksâ platformunun mertebesine dair Sünnî hadis temeli.
İbn Kesîr, Kısasü'l-enbiyâ (14. yy.): Standart Sünnî peygamber kıssaları; Süleyman (a.s.) bölümü.
Taberî, Târîh ve Câmiu'l-Beyân: Standart Sünnî tarih ve tefsir.
Sa'lebî, Arâisü'l-mecâlis: Sünnî kısas derlemesi.
Mücîrüddin el-Uleymî, el-Ünsü'l-Celîl bi-Târîhi'l-Kuds (15. yy. sonu): Kudüs'ün standart Sünnî topografya tarihi; Aksâ platformunun Süleyman'ın (a.s.) mâbediyle Sünnî sürekliliğini korur.
GeoSiyer'de buna benzer mekânları tahmin et
İslam tarihinden 360° bir sahneye dal ve nerede — ve ne zaman — gerçekleştiğini haritada işaretle.
GeoSiyer'i Oyna